Hướng Dẫn Xử Trí Khi Trẻ Bị Sốt Co Giật
Sốt co giật là hiện tượng khá phổ biến, thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi. Dù cảnh tượng này có thể khiến cha mẹ vô cùng lo lắng, nhưng hầu hết các cơn sốt co giật đều lành tính. Trẻ thường sẽ bình phục hoàn toàn mà không để lại di chứng và điều này không đồng nghĩa với bệnh động kinh. Khi đối mặt với tình huống này, điều quan trọng nhất là phụ huynh cần giữ bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sơ cứu sau đây.
Các bước sơ cứu ngay khi trẻ lên cơn co giật
Đầu tiên, hãy giữ bình tĩnh và đặt trẻ ở một tư thế an toàn. Bạn tuyệt đối không được giữ chặt cơ thể trẻ hay cố định đầu gập xuống. Thay vào đó, hãy đặt trẻ nằm nghiêng sang một bên để giữ cho đường thở luôn thông thoáng, giúp đờm dãi hoặc chất nôn (nếu có) dễ dàng thoát ra ngoài, tránh đường thở bị tắc nghẽn. Đồng thời, hãy nhanh chóng loại bỏ các vật cứng, sắc nhọn xung quanh để tránh gây chấn thương cho con, rồi nhẹ nhàng tháo hoặc nới lỏng quần áo chật giúp trẻ dễ thở hơn.
Trong suốt quá trình này, bạn cần ghi nhận diễn biến của cơn co giật. Hãy chú ý bấm giờ để biết chính xác thời
gian cơn co giật bắt đầu và kết thúc, đồng thời quan sát kỹ các biểu hiện như trẻ bị co giật toàn thân hay chỉ một bên, mắt có trợn ngược không, tay chân có bị co cứng không. Những thông tin này sẽ giúp ích rất nhiều cho bác sĩ khi chẩn đoán.
Một nguyên tắc vàng cực kỳ quan trọng là tuyệt đối không đặt bất cứ vật gì vào miệng trẻ. Nhiều người theo thói quen thường cố đưa thìa, đũa, khăn hoặc ngón tay vào miệng trẻ vì sợ con cắn vào lưỡi. Tuy nhiên, hành động này rất dễ gây thương tổn cho răng, nướu và nghiêm trọng hơn là làm tắc nghẽn đường thở của trẻ.
Hạ sốt và làm mát cơ thể đúng cách
Để giúp trẻ hạ nhiệt, bạn hãy làm mát cơ thể bằng cách dùng khăn nhúng vào nước ấm (khoảng 33–37 °C), vắt khô rồi thoa nhẹ nhàng lên các vùng có mạch máu lớn đi qua như nách, bẹn, sau mang tai và lau khắp tay, chân. Cứ sau vài phút, hãy thay khăn một lần để duy trì độ ấm thích hợp. Tuyệt đối không được dùng nước quá nóng, nước lạnh hay chườm đá vì sẽ gây co mạch, khiến nhiệt độ bên trong cơ thể càng khó thoát ra ngoài.
Trong trường hợp trẻ sốt cao kéo dài và cần hạ sốt ngay lập tức, bạn có thể sử dụng thuốc hạ sốt dạng đặt hậu môn. Liều lượng Paracetamol thích hợp là 10–15 mg/kg theo cân nặng của trẻ (ví dụ: trẻ nặng 10 kg thì dùng liều 100–150 mg cho một lần đặt). Hãy nhớ không bao giờ cho trẻ uống thuốc hay uống nước khi đang co giật vì nguy cơ gây sặc vào phổi là rất cao.
Theo dõi sau cơn co giật và khi nào cần đưa đi bệnh viện
Sau khi cơn co giật dứt, trẻ thường có biểu hiện buồn ngủ hoặc tâm trạng bất ổn nhẹ, nhưng tình trạng này sẽ qua nhanh. Phụ huynh cần tiếp tục theo dõi sát sao thân nhiệt, giữ cơ thể trẻ thoáng mát, cho con uống đủ nước khi đã tỉnh táo hoàn toàn và chăm sóc theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nguyên tắc cốt lõi là luôn luôn đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế ngay sau khi dứt cơn co giật (ví dụ như Phòng Khám Nancy hoặc các cơ sở chuyên khoa nhi khác) để các bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân gây sốt và tư vấn cách phòng tránh tái phát.
Đặc biệt, bạn cần gọi ngay cấp cứu (ví dụ 115) nếu xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm sau:
● Cơn co giật kéo dài hơn 5 phút.
● Trẻ xuất hiện cơn co giật thứ hai ngay sau cơn thứ nhất.
● Sau khi hết co giật, trẻ không hồi phục ý thức, mệt mỏi kéo dài hoặc có các biểu hiện bất thường khác.
> Nguồn tài liệu tham khảo:
Trung tâm Cấp cứu 115; Bộ Y tế và các bệnh viện Nhi tại Việt Nam (BV Nhi Trung ương, BV Nhi Đồng Thành Phố, phác đồ nội viện, nhidong.org.vn); Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); Uptodate; cùng các tổ chức y tế quốc tế uy tín như Mayo Clinic, Healthdirect Australia và Children’s Health Queensland.
BẢNG KIỂM (CHECKLIST) CẤP CỨU SỐT CO GIẬT DÀNH CHO PHỤ HUYNH
Để xử lý nhanh chóng và chính xác khi con bị sốt co giật, cha mẹ hãy ghi nhớ và thực hiện theo đúng thứ tự 7 bước sau đây:
● Bước 1: Đảm bảo an toàn trước
tiên. Hãy thật bình tĩnh, đặt trẻ nằm nghiêng sang một
bên trên một bề mặt phẳng và an toàn. Nới lỏng cổ áo, quần áo chật và dọn sạch
các vật cứng, sắc nhọn xung quanh để tránh làm trẻ bị thương. Không giữ chặt
hay ghì cơ thể trẻ.
● Bước 2: Theo dõi thời gian và
biểu hiện. Nhìn đồng hồ để ghi lại chính xác thời gian
cơn co giật bắt đầu và kết thúc. Quan sát xem trẻ bị co giật toàn thân hay một
bên, mắt có trợn không để báo lại cho bác sĩ.
● Bước 3: Bảo vệ đường thở. Tuyệt đối không đưa bất cứ vật gì (thìa, khăn, ngón tay...) vào miệng
trẻ. Không cố cạy miệng trẻ.
● Bước 4: Lau mát hạ sốt. Dùng khăn nhúng nước ấm (33–37°C), vắt khô và lau liên tục vào các
vùng nách, bẹn, tay, chân của trẻ. Không dùng đá lạnh hoặc nước quá nóng.
● Bước 5: Đặt thuốc hậu môn. Nếu trẻ đang co giật hoặc chưa tỉnh táo mà cần hạ sốt, hãy dùng
Paracetamol dạng viên đạn đặt vào hậu môn đúng liều lượng theo cân nặng
(10–15mg/kg). Tuyệt đối không cho trẻ uống bất cứ thứ gì lúc này.
● Bước 6: Gọi cấp cứu 115 ngay nếu
nguy hiểm. Gọi ngay xe cấp cứu nếu cơn co giật kéo dài
quá 5 phút, trẻ bị giật lại cơn thứ hai, hoặc trẻ mê mệt, không tỉnh táo sau
khi hết co giật.
● Bước 7: Đến cơ sở y tế khám. Ngay sau khi trẻ dứt cơn co giật và ổn định, hãy đưa trẻ đến ngay các
cơ sở y tế nhi khoa (như Phòng khám Nancy hoặc bệnh viện nhi gần nhất) để bác
sĩ tìm nguyên nhân gây sốt và tư vấn điều trị.